Sosyal medya üzerinden yürütülen “dijital pavyon” olarak adlandırılan canlı yayın sistemleri, hızla yaygınlaşıyor ve ciddi endişelere yol açıyor. Kullanıcıların bu yayınlara katılarak büyük miktarlarda para harcadığı ve kısa sürede maddi kayıplar yaşadığı iddiaları artıyor. Son zamanlarda bir vatandaşın bir sosyal medya fenomenine 2 milyon TL bağışta bulunduğunu açıklayarak yardım talep etmesi, bu durumu gözler önüne serdi.
Sosyal medya platformlarında gerçekleştirilen canlı yayınlarda, içerik üreticileri sadece bir gecede 500 bin TL kazanç elde edebiliyor. Bunun yanı sıra, “Universe” gibi yüksek değerli dijital hediyeler aracılığıyla tek seferde 45 bin TL’ye kadar gönderimler yapıldığı belirtiliyor. Bazı kullanıcılar, bu süreçte ciddi maddi kayıplar yaşadıklarını ifade ederek, kredi kartı borçlarıyla uyanma gibi sorunlarla karşılaştıklarını aktarıyor.
Türkiye, yaklaşık 33,5 milyon aktif kullanıcıyla Avrupa’nın en yüksek sosyal medya kullanım oranına sahip ülkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Bu yoğun dijital aktivite, denetimsiz canlı yayın ekonomisini besleyerek büyütüyor. “Dijital pavyon” olarak adlandırılan sistemdeki jeton fiyatlarındaki fahiş artış, durumun boyutlarını gözler önüne seriyor. 2018 yılında 100 jetonun fiyatı 8 TL iken, bu rakam günümüzde 250 TL’ye kadar yükselerek yüzde 3.000’lik bir artış göstermiş durumda. En pahalı dijital hediyelerin fiyatları ise 15.000 TL ile 19.500 TL arasında değişiyor.
Bu durum, genç kuşaklar için bir tehdit haline gelirken, birçok genç birey, asgari ücretle sigortalı bir işte çalışmak yerine sosyal medya üzerinden hediye toplamayı tercih ediyor. Özellikle genç kadınların, sosyal güvencesi olmayan ve tamamen bağışçının insafına dayalı bu sisteme dâhil olması, Türkiye’nin nitelikli iş gücü piyasasına büyük bir darbe vuruyor.
Avukat Selin Yılmaz, bu konuda yaptığı açıklamada, “Son yıllarda ‘TikTok mağduru’ olarak hukuki yardım talep edenlerin sayısında ciddi bir artış var. Ancak Türk Borçlar Kanunu gereği bu gönderimler bağış kabul ediliyor ve geri alınması neredeyse imkânsız,” ifadelerini kullandı.
Maliye Bakanlığı, yayıncılar için %15 stopaj vergisi uygulamaya koysa da, kayıt dışı trafik hâlâ büyük ölçekte devam ediyor. Orta ölçekli bir yayıncı, günde birkaç saat yayın yaparak aylık 15.000 TL ile 50.000 TL arasında gelir elde edebiliyor. Ancak bu paranın ne kadarının vergilendirildiği hala belirsizliğini koruyor. Denetimsiz bu trafik, sadece ekonomik kayıplar değil, aynı zamanda kara para aklama gibi ciddi güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.
